صادرات به ترکیه

آنچه از وضعیت عمومی ترکیه باید بدانیم

ترکیه کشوری که سال‌هاست در میانه اروپایی یا آسیایی بودن قرار دارد. شکی نیست که این کشور توانسته یکی از کشورهای موفق در منطقه خاورمیانه به لحاظ اقتصادی باشد. ترکیه بدون اتکا به درآمد نفتی توانسته به یکی از تاثیرگذارترین قدرت‌هیا اقتصادی منطقه تبدیل شود. بسیاری از سرمایه‌گذاران، تجار و بازرگانان مطرح دنیا با این کشور دادوستد داشته و به آنجا سفر می‌کنند. برای ایرانیان نیز ترکیه از دیرباز تاکنون یک مقصد مهم گردشگری، مسافرت و دادوستد بوده است. خصوصا در سالیان اخیر که بسیاری از ایرانی‌ها اقدام به سرمایه‌گذاری در ترکیه از جمله سرمایه‌گذاری در بازار مسکن و مستغلات آن کرده‌اند. این موارد تماما نشان می‌دهد که ترکیه می‌تواند یک مقصد مهم تجاری برای کالاهای ایرانی محسوب شود. کیلومترها مرز زمینی مشترک بین دو کشور نیز شرایط لازم را برای این کار فراهم آورده است. در این مقاله ضمن اشاره مختصر به وضعیت عمومی این کشور، صادرات به ترکیه از ایران را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مردم ترکیه و ویژگی های فرهنگی، اجتماعی

مردم ایران اغلب به علت سفرهای متعدد به ترکیه با فرهنگ و ویژگی‌های اجتماعی مردم این کشور به خوبی آشنا هستند. ایران و ترکیه دارای اشتراکات فرهنگی، تاریخی و اجتماعی بسیار قابل توجهی هستند که این اشتراکات می‌تواند تسهیل‌گر روند تجارت بین دو کشور باشد. علی‌رغم اکثریت این کشور ترک‌تبار هستند، اما اقلیت‌های قومی و مذهبی از علویان و کردها نیز در آنجا ساکن هستند که اشتراکات بیشتری با ایرانیان دارند. همسایه غربی ایران بیش از ۸۳ میلیون نفر جمعیت داشته و از این حیث بازار مصرفی بزرگی برای کالاهای صادراتی ایران محسوب می‌شود. جدول زیر نشان‌دهنده وضعیت جمعیت‌شناختی و فرهنگی ترکیه بر اساس آخرین آمار است.

جغرافیا، سیاست و تاریخ ترکیه

به لحاظ جغرافیایی، ترکیه یکی از بهترین‌ موقعیت‌ها را دارا بوده و همین مساله بر روی شکوفایی اقتصادی و تجاری آن تاثیرگذار بوده است. این کشور از معدود کشورهایی بوده که بخشی از آن در قاره اروپا و بخش دیگری در قاره آسیا واقع شده است. ترکیه سال‌هاست که تلاش می‌کند به عضویت اتحادیه اروپا درآید. اگرچه بخش کوچکی از ترکیه اروپایی است، اما این مساله تاثیر خوبی بر اقتصاد و روابط تجاری آن گذاشته است. از شهرهای اروپایی ترکیه می‌توان به استانبول، چورلو، تکیرداغ و ادیرنه اشاره کرد. ترکیه با کشورهای ایران، گرجستان، ایالت خودمختار نخجوان، ارمنستان، بلغارستان، یونان، سوریه و اقلیم کردستان عراق همسایه است. همسایه غربی ایران با چندین دریای مهم و استراتژیک ارتباط دارد که شامل دریای سیاه، مرره، اژه و مدیترانه است. آب‌وهوای معتدل و پرباران باعث سرسبزی و رونق کشاورزی و گردشگری در ترکیه شده است.
به لحاظ سیاسی نیز نوع حکومت در این کشور به صورت ریاستی بوده و دارای یک پارلمان اثرگذار است. احزاب مختلفی در ترکیه فعال هستند که برخی از آنها اسلام‌گرا، ناسیونالیست، ملی‌گرا و سکولار هستند. ترکیه نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه و آسیایی ساختار حکومتی دموکراتیک‌تری دارد. اقتصاد برای این کشور اهمیت بسیار زیادی داشته و بسیاری از روابط سیاست خارجی خود را بر پایه مباحث اقتصادی شکل داده است. روابط سیاسی ترکیه با ایران علی‌رغم فراز و نشیب‌های تاریخی، اما وضعیت باثبات و پایداری دارد. این کشور با بسیاری از همسایگان خود از جمله عراق، سوریه، یونان و ارمنستان مشکلاتی در خصوص خطوط مرزی و سیاسی دارد. علی‌رغم آنکه برای سالیان متمادی احزاب سکولار و لائیک قدرت را در دست داشتند، اما در سالیان اخیر قدرت در دست احزاب اسلام‌گرا بوده که به ارتباط سیاسی و تجاری بیشتر با ایران منجر شده است.
ترکیه کنونی محل تشکیل بسیاری از امپراطوری‌های بزرگ بوده است. بخش شرقی امپراطوری روم یا همان امپراطوری بیزانس در ترکیه کنونی مستقر بود. بعد از آنها به مرور قابل ترک از آسیای مرکزی به این منطقه کوچ کرده و قدرت را به مرور زمان در دست گرفتند. آنها توانستند امپراطوری عثمانی را تشکیل دهند که برای مدت بسیار طولانی بر بخش‌های مختلفی از خاورمیانه و آسیا حکمرانی می‌کرد. این امپراطوری با حمله بریتانیا در جنگ جهانی اول از هم پاشید و فردی به نام آتاتورک توانست پایه‌های حکومت کنونی ترکیه را بنیان نهد. از آن زمان روند صنعتی شدن و پیشرفت اقتصادی ترکیه به سرعت پیش رفت.

وضعیت اقتصادی ترکیه

همسایه غربی ایران علی‌رغم نداشتن منابع نفتی و گازی اما توانسته اقتصاد خود را بسیار شکوفاتر از سایر کشورهای منطقه نگه دارد. اکثر شاخص‌های اقتصادی در ترکیه نشان‌دهنده وضعیت مناسب این کشور دارد. اقتصاد این کشور مبتنی بر گردشگری و تولیدات صنعتی از جمله پوشاک است. این کشور همچنین به میزان قابل توجهی محصولات و تولیدات معدنی دارد. ترکیه در حال حاضر به یکی از مراکز مهم تجاری و اقتصادی منطقه تبدیل شده و بسیاری از فعالان اقتصادی و تجاری از سراسر جهان از جمله ایران در آنجا حضور دارند. البته نباید نادیده گرفت که تنش‌های سیاسی چند سال اخیر در این کشور باعث افت شاخص‌های اقتصادی آن شده است. جدول زیر وضعیت کلی اقتصاد ترکیه را در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ نشان می‌دهد.

 

تجارت ترکیه با جهان و ایران چگونه است ؟

از آنجا که این کشور در حد فاصل قاره اروپا و آسیا قرار گرفته، بنابراین مسیر ارتباطی و ترانزیتی بسیاری از کشورهای دیگر و تجار آنها است. اهمیت این موضوع خصوصا برای ایران بسیار زیاد است. ترکیه در واقع برای ایران حکم یک پل اتصال به اتحادیه اروپا و تجارت با کشورهای اروپایی را دارد. اتصال به آب‌های آزاد از چند نقطه به همراه مرزهای طولانی و گسترده، زمینه‌های تجارت آسان با ترکیه را فراهم کرده است. ترکیه با بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی روابط تجاری گسترده داشته که گردشگری پررونق این کشور نیز به آن کمک کرده است. در بخش صادرات ترکیه توانسته بسیاری از کالاهای خود را به کشورهای اروپایی صادر کند. این در حالی است که نیازهای وارداتی خود را بیشتر از کشورهای آسیایی وارد می‌کند. ایران نیز تجارت به نسبت خوبی را با همسایه غربی خود داشته و چیزی در حدود ۳ درصد از نیازهای وارداتی آن را تامین می‌کند که این میزان می‌تواند بسیار افزایش پیدا کند.

ترکیه به کدام کشورها بیشتر صادرات میکند ؟

کشور ترکیه در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۶۸ میلیارد دلار کالا به کشورهای مختلف جهان صادر کرده که نسبت به سال قبل از آن حدود ۷ درصد افزایش داشته است. ترکیه حدود ۵۷ درصد از کالاهای صادراتی خود را به کشورهای اروپایی و مابقی آن را بیشتر به کشورهای آسیایی صادر کرده است. این کشور یکی از مهم‌ترین کشورهای صادرکننده پوشاک و محصولات صنعتی در خاورمیانه و منطقه به شمار می‌رود. براساس آخرین آمارها ترکیه حدود ۱۶۸ میلیارد دلار کالا به کشورهای مختلف جهان صادر کرده است.

 

بیشترین واردات ترکیه از کدام کشورها صورت میگیرد ؟

اشاره شد که در بحث واردات کشورهای آسیایی سهم قابل توجهی از کالاهای وارداتی ترکیه دارند. البته باز هم برخی کشورهای اروپایی نظیر آلمان میزان قابل توجهی به ترکیه کالا صادر می‌کنند. ایران نیز سهمی بیش از ۳ درصد از تامین نیازهای وارداتی ترکیه دارد.
ایران در سال ۲۰۱۹ بیش از ۳ درصد از نیازهای وارداتی ترکیه را تامین کرده است.

مهمترین کالاهای وارداتی توسط ترکیه

در سال ۲۰۱۸ کشور ترکیه بالغ بر ۲۲۳ میلیارد دلار کالا از سراسر جهان وارد کرده که بخشی از آن از کشورهای اروپایی و بخشی دیگر از کشورهای آسیایی و آمریکای شمالی بوده است. بررسی آمارها نشان می‌دهد که برخی از کالاها به صورت نسبی همواره جزء نیازهای وارداتی ترکیه به شمار رفته‌اند. طبیعی است که کشوری همانند ترکیه که از نبود منابع نفتی رنج می‌برد، بخش عمده‌ای از واردات خود را به آن اختصاص می‌دهد.
نفت و سوخت‌های فسیلی یکی از نیازهای وارداتی مهم ترکیه به شمار می‌رود.

وضعیت واردات ترکیه از ایران به چه صورت است ؟

ترکیه با ایران دارای روابط تجاری مناسبی بوده و حتی بسیاری از شهروندان ایران تعطیلات آخر سال خود را در این کشور می‌گذرانند. در سالیان اخیر در کنار رشد مسافرت ایرانیان به ترکیه، سرمایه‌گذاری آنها در بخش املاک و مستغلات ترکیه نیز افزایش پیدا کرده است. اما ایران نیز درصد قابل توجهی به ترکیه کالا صادر می‌کند که قبلا به آن اشاره شد. نمودار زیر وضعیت واردات ترکیه از ایران طی سالیان اخیر را نشان می‌دهد.

نمودار فوق نشان می‌دهد که در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ بیشترین میزان کالا از ایران به ترکیه صادر شده است. با این حال، این میزان در سال ۲۰۱۵ به شدت کاهش داشته و در سال ۲۰۱۶ به کمترین میزان خود رسیده است. هر چند که در سالیان بعد دوباره صادرات به ترکیه جهش پیدا کرده است.

لیست کالاهای صادراتی به ترکیه از ایران

بررسی و مشاهده لیست کالاهای صادراتی ایران به ترکیه نشان می‌دهد که برخی از اقلام خاص به صورت میانگین و در اکثر سال‌ها در میان آن دیده می‌شود. مهم‌ترین این اقلام را می‌توان نفت و سوخت‌های فسیلی دانست. با این حال، اقلام مهم دیگری نیز در میان آنها وجود دارد. لیست زیر برگرفته از داده‌های سازمان تجارت جهانی بوده که مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران به ترکیه را به ترتیب و به ارزش دلاری نشان می‌دهد.
۱- نفت، سوخت‌های فسیلی ۲- فلزی روی ۳- آلومینیوم ۴- انواع کود ۵- آهن و فولاد ۶- مس ۷- انواع نخ ۸- مواد شیمیایی آلی ۹- شیشه و محصولات شیشه‌ای ۱۰- محصولات پلاستیکی
آمارهای فوق بیشتر براساس داده‌های جهانی است. این در حالی است که بررسی آمارهای گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز داده‌های جالبی از آمار صادرات به ترکیه می‌دهد. ایران چهار گمرک مهم در مرز با ترکیه دارد که شامل گمرک بازرگان، گمرک خوی، گمرک سرو و گمرک رازی است. تجار و صادرکنندگان می‌توانند از طریق یکی از این گمرکات که همگی در استان آذربایجان غربی قرار دارند، با ترکیه داد و ستد داشته باشند. اما آمارهای گمرک جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که در سال‌های ۹۷ و ۹۸ مهم‌ترین اقلام صادراتی به ترکیه از ایران به قرار زیر بوده است:
خرما – لوله و پروفیل – انگور، سیب زمینی، کیوی، گل کلم، هندوانه و سایر محصولات – پلی اتیلن و پلی استیرن – اوره – انواع سنگ های ساختمانی – انواع محصولات خوراکی و فرآورده های کشاورزی – لوازم خانگی و آشپزخانه – ورقه های آهنی و آلومینیومی – ظروف شیشه ای
علاوه بر محصولات فوق، کالاهای مختلف دیگری نیز از طرف تجار و بازرگانان کشورمان به ترکیه صادر می‌شود. بیشترین میزان کالاها در سال ۹۸ به ترتیب از گمرکات تبریز، زنجان، منطقه ویژه پتروشیمی بندر امام خمینی، اراک، بندر امام خمینی، بازرگان و سایر گمرکات دیگر صورت گرفته است.

اطلاعات مفید در صادرات به ترکیه

صادرات به هر کشوری نیازمند کسب اطلاعات ارزشمند از آن کشور است. شناخت افراد، نهادها و سازمان‌های مهم در این کشور می‌تواند به شما کمک شایانی کند که در جدول زیر به آنها اشاره کرده‌ایم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *